Pre-surgical MDRO decolonization bundle: ο ρόλος του ProntOral® δίπλα στο Prontoderm®

Οι μετεγχειρητικές λοιμώξεις χειρουργικού πεδίου (Surgical Site Infections, SSI) παραμένουν μία από τις πιο κοστοβόρες ενδονοσοκομειακές επιπλοκές. Στις περισσότερες αναπτυγμένες χώρες η συχνότητα κυμαίνεται από 2% έως 5% επί του συνόλου των χειρουργικών επεμβάσεων, με σημαντικά υψηλότερα ποσοστά σε καρδιοχειρουργικές, ορθοπαιδικές αρθροπλαστικές και κολοορθικές επεμβάσεις. Η ευθύνη ανήκει συχνά σε ένα μικρό αλλά παθογόνο σύνολο μικροοργανισμών — και μάλιστα συχνότερα από την ίδια τη μικροβιακή χλωρίδα του ασθενούς παρά από εξωγενείς πηγές.

Σε αυτό το πλαίσιο, η προεγχειρητική αποαποικιοποίηση πολυανθεκτικών μικροοργανισμών (MDRO decolonization) έχει αναδειχθεί σε στρατηγική με υψηλό κλινικό και οικονομικό όφελος. Στο σημερινό deep-dive άρθρο εξετάζουμε το ολοκληρωμένο πρωτόκολλο της B|Braun, το οποίο συνδυάζει τα Prontoderm® Solution, Foam, Wipes, Nasal Gel και ProntOral® σε ένα ενιαίο πενθήμερο πρόγραμμα.

Σημείωση Traumacare: Είμαστε αποκλειστικός διανομέας B|Braun στην Ελλάδα και υποστηρίζουμε νοσοκομεία και κλινικές στην υιοθέτηση του Prontoderm® Set.

1. Γιατί χρειάζεται προεγχειρητική αποαποικιοποίηση

Η ιδέα είναι απλή: αν ο ίδιος ο ασθενής φέρει στο δέρμα, τους ρώθωνες, τη στοματική κοιλότητα ή το περίνεό του στελέχη όπως ο MRSA, ο VRE ή τα ESBL-παραγωγά εντεροβακτηριακά, τότε κάθε χειρουργική τομή είναι μια πιθανή πύλη εισόδου σε σημαντικά αυξημένο κίνδυνο.

Οι πιο συχνοί ένοχοι σε SSI:

• Staphylococcus aureus (κυρίως MRSA σε ασθενείς γνωστής αποικιοποίησης)
• Coagulase-negative staphylococci
• Pseudomonas aeruginosa
• Enterococcus faecium / faecalis (VRE)
• ESBL-παραγωγά E. coli και Klebsiella pneumoniae

Μελέτες έχουν δείξει ότι το 80% των S. aureus SSI προέρχονται από το ίδιο στέλεχος που έφερε ο ασθενής πριν την επέμβαση. Άρα η αποαποικιοποίηση δεν είναι “για παν ενδεχόμενο” — είναι αιτιολογική στρατηγική.

2. Η λογική του Prontoderm® Set

Το πρωτόκολλο B|Braun διαφοροποιείται από τα παραδοσιακά αντισηπτικά λουτρά mupirocin/χλωρεξιδίνης σε τρία κρίσιμα σημεία:

1. Όλα τα προϊόντα του set περιέχουν το ίδιο δραστικό (PHMB / πολυεξανίδη) — άρα δεν υπάρχει αλληλοεπίδραση ή σύγκρουση χημείας ανάμεσα σε διαφορετικές περιοχές του σώματος.
2. Καλύπτει ταυτόχρονα όλες τις τυπικές περιοχές αποίκισης — δέρμα, τρίχωμα κεφαλής, ρώθωνες, στόμα/φάρυγγας — με ένα ολοκληρωμένο πενθήμερο πρόγραμμα.
3. Δεν παρουσιάζει τα γνωστά μειονεκτήματα της χλωρεξιδίνης (χρώση δοντιών, δυσγευσία, αλληλεπίδραση με fluoride, αλλεργικές αντιδράσεις).

Τα 5 συστατικά του Prontoderm® Set

Κάθε ένα από αυτά έχει αυτόνομο ρόλο, αλλά η ισχύς του πρωτοκόλλου έγκειται στη συγχρονισμένη χρήση πέντε ημερών πριν την επέμβαση συν την ημέρα της επέμβασης.

3. Ο ξεχωριστός ρόλος του ProntOral® στο bundle

Παραδοσιακά, τα προεγχειρητικά πρωτόκολλα εστίαζαν σχεδόν αποκλειστικά στο δέρμα και τους ρώθωνες (κυρίως για MRSA). Η στοματική κοιλότητα όμως αποτελεί δεξαμενή σημαντικών παθογόνων που μπορούν να μεταναστεύσουν:

• Καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις: στοματικά παθογόνα συσχετίζονται με postoperative πνευμονία και ενδοκαρδίτιδα
• Ορθοπαιδικές αρθροπλαστικές: αιματογενής διασπορά στοματικών στρεπτόκοκκων (αναερόβια, viridans group) σε άσηπτη χαλάρωση πρόθεσης
• Επεμβάσεις κεφαλής-τραχήλου: άμεση επιμόλυνση του χειρουργικού πεδίου από στοματική χλωρίδα
• Νευροχειρουργικές, αγγειακές: αυξημένος κίνδυνος ενδονοσοκομειακής πνευμονίας λόγω παρατεταμένης διασωλήνωσης

Το ProntOral® καλύπτει αυτή ακριβώς την παραγνωρισμένη πύλη εισόδου. Λειτουργώντας με το ίδιο δραστικό (PHMB) με τα υπόλοιπα προϊόντα του set:

• Αποαποικιοποιεί στοματικούς MRSA, VRE, ESBL φορείς
• Μειώνει το βακτηριακό φορτίο πριν τη διασωλήνωση (όπου εφαρμόζεται)
• Προλαμβάνει πλάκα, τερηδόνα, ουλίτιδα και περιοδοντίτιδα κατά τις ημέρες της προετοιμασίας
• Αντιμετωπίζει συνοδά την κακοσμία στόματος και τυχόν άφθες
• Δεν προκαλεί δυσγευσία ή χρώση, ώστε ο ασθενής να συμμορφώνεται πλήρως μέχρι την ημέρα της επέμβασης

4. Πενθήμερο πρωτόκολλο: βήμα-βήμα

Ημέρα -5 έως -1 (πριν την επέμβαση, στο σπίτι)

Πρωί: 1. Ντους με Prontoderm® Solution ή Foam (κεφάλι + σώμα), τουλάχιστον 1 λεπτό επαφής πριν την έκπλυση 2. Καθαρισμός με Prontoderm® Wipes ευαίσθητων περιοχών (μασχάλες, βουβωνικές πτυχές, περίνεο) 3. ProntOral® 10 ml, ξέπλυμα 30 δευτερολέπτων (μετά το βούρτσισμα) 4. Prontoderm® Nasal Gel, μικρή ποσότητα σε κάθε ρώθωνα

Βράδυ: 5. Επανάληψη βημάτων 1, 3, 4

Ημέρα 0 (ημέρα επέμβασης)

• Το πρωί, πριν τη μετάβαση στο νοσοκομείο: τελευταίο πλήρες πρωτόκολλο
• Καθαρές βαμβακερές πιτζάμες/εσώρουχα
• Αποφυγή κατανάλωσης τροφής/υγρών μετά το ProntOral® (νηστεία)
• Εάν ο ασθενής διασωληνωθεί, η ομάδα ΜΕΘ συνεχίζει το ProntOral® 4× ημερησίως

Ημέρα +1 και μετά

• Σε όλη τη νοσηλεία, η στοματική φροντίδα με ProntOral® μπορεί να συνεχιστεί 2×/ημέρα ως μέρος του γενικού oral care
• Επανέλεγχος για MRSA carrier status πριν την έξοδο

5. Σχέδιο επικοινωνίας με τον ασθενή

Ένα από τα πρακτικά εμπόδια στην εφαρμογή του πρωτοκόλλου είναι η συμμόρφωση του ασθενούς. Το set πρέπει να συνοδεύεται από:

• Έντυπες οδηγίες σε γλώσσα κατανοητή
• Σύντομο εκπαιδευτικό βίντεο (ή πληροφορίες στο portal του νοσοκομείου)
• Λίστα ελέγχου (checklist) ημερών χρήσης
• Τηλέφωνο επικοινωνίας με την ομάδα IC σε περίπτωση απορίας

Η χρήση του ProntOral® βοηθά εδώ ιδιαίτερα: σε αντίθεση με τη χλωρεξιδίνη, οι ασθενείς συνήθως δεν παραπονιούνται για γεύση ή χρώση — άρα δεν εγκαταλείπουν το πρόγραμμα στην 3η ημέρα.

6. Σε ποιους ασθενείς συστήνεται

Η αμερικανική SHEA/IDSA Compendium 2022 και οι ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες ECDC συνιστούν προεγχειρητική αποαποικιοποίηση σε:

• Όλους τους ασθενείς προγραμματισμένης καρδιοχειρουργικής ή προσθετικής επέμβασης (αρθροπλαστική, αγγειακή πρόθεση)
• Γνωστούς MRSA carriers πριν από οποιαδήποτε σημαντική επέμβαση
• Νοσηλευόμενους σε υψηλού κινδύνου περιοχές (ΜΕΘ, αιματολογικά)
• Ασθενείς πριν μεταμόσχευση οργάνου ή μυελού των οστών
• Νεογνά / πρόωρα σε ΜΕΘΝ (σε ειδικές μορφές προϊόντων)

Για επιλεκτικές επεμβάσεις χαμηλού κινδύνου, η αξιολόγηση γίνεται κατά περίπτωση από την επιτροπή λοιμώξεων.

7. Δεδομένα αποτελεσματικότητας

Η εμπορική τεκμηρίωση του Prontoderm® Set βασίζεται σε ένα σώμα μελετών που περιλαμβάνει:

• Schmitz JM et al. (2018) — σύγκριση πρωτοκόλλων αποαποικιοποίησης PHMB vs χλωρεξιδίνης σε καρδιοχειρουργικούς ασθενείς: σημαντικά καλύτερη συμμόρφωση και μη υποδεέστερη μείωση MRSA carriage.
• Climo MW et al. N Engl J Med (2013) — κλασική μελέτη που έδειξε ότι η ολοσωματική αντισηπτική προσέγγιση μειώνει σημαντικά τα κεντρικά γραμμικά συμβάματα (CLABSI) και την αποίκιση.
• B|Braun multicentre observational (Γερμανία, Αυστρία, Ελβετία, 2019-2021) — μείωση SSI σχετιζόμενων με MRSA κατά 62% σε μονάδες που υιοθέτησαν το Prontoderm® Set σε σύγκριση με ιστορικό controls.

8. Πρακτική εφαρμογή στην Ελλάδα

Στα ελληνικά νοσοκομεία, η εφαρμογή του πρωτοκόλλου παρουσιάζει συγκεκριμένες δυσκολίες:

• Δεν υπάρχει πάντα τυπικό MRSA screening πριν από επεμβάσεις
• Το set δεν αποζημιώνεται αυτόματα από τον ΕΟΠΥΥ
• Η εκπαίδευση του προσωπικού και του ασθενούς παραμένει ad hoc

Παρ’ όλα αυτά, μονάδες με υψηλή συχνότητα MDRO (ΜΕΘ, ορθοπαιδικά τμήματα τριτοβάθμιων νοσοκομείων) έχουν ήδη εντάξει το Prontoderm® Set σε εσωτερικά πρωτόκολλα. Η Traumacare παρέχει υλικό εκπαίδευσης (έντυπο και ψηφιακό) και κατά παραγγελία in-house training για νοσηλευτικές ομάδες.

⚕️ Ενδείξεις, αντενδείξεις και προφίλ ασφαλείας

Ενδείξεις χρήσης

Στο πλαίσιο της προεγχειρητικής MDRO αποαποικιοποίησης το ProntOral® ενδείκνυται:

• Όλους τους ασθενείς προγραμματισμένης μείζονος χειρουργικής (καρδιοχειρουργική, αρθροπλαστική, αγγειακή πρόθεση, ορθοπεδική με υλικά)
• Γνωστούς MRSA carriers πριν από οποιαδήποτε επέμβαση
• Ασθενείς υψηλού κινδύνου (ανοσοκαταστολή, διαβήτης, ιστορικό SSI)
• Ως μέρος του Prontoderm® Set bundle (5 ημέρες πριν + ημέρα επέμβασης)
• Επανεμφάνιση φορείας μετά από αποτυχημένη χλωρεξιδίνη

Αντενδείξεις

• Γνωστή υπερευαισθησία σε πολυεξανίδη ή άλλες βιγουανίδες
• Παιδιά κάτω των 4 ετών (κίνδυνος κατάποσης)
• Σοβαρή προεγχειρητική στοματική βλάβη που εμποδίζει την ασφαλή εφαρμογή
• Κύηση και γαλουχία: μόνο μετά από ιατρική σύσταση

Παρενέργειες

Το προφίλ ασφαλείας της πολυεξανίδης είναι εξαιρετικό στο peri-operative setting:

Σε αντίθεση με τη χλωρεξιδίνη, δεν αναφέρονται περιστατικά διεγχειρητικής αναφυλαξίας σχετιζόμενα με πολυεξανίδη — σημαντικό για ασθενείς που λαμβάνουν αναισθησία ή αντιβιοτικά παράλληλα.

Πότε να σταματήσει η χρήση

• Εμφάνιση εξανθήματος ή κνίδωσης
• Έντονη τοπική ευαισθησία που δεν υποχωρεί σε 24 ώρες
• Δυσκολία αναπνοής ή κατάποσης (άμεση ιατρική συμβουλή)

Σε περίπτωση διακοπής, ενημερώστε τον υπεύθυνο IC committee πριν την επέμβαση για επανεκτίμηση του πρωτοκόλλου.

10. Συμπέρασμα

Η προεγχειρητική MDRO αποαποικιοποίηση δεν είναι πλέον προαιρετικό. Είναι μια κλινικά τεκμηριωμένη παρέμβαση που μειώνει αποδεδειγμένα τις λοιμώξεις χειρουργικού πεδίου, και ταυτόχρονα έχει σαφή οικονομικά οφέλη για κάθε σύστημα υγείας.

Το Prontoderm® Set της B|Braun, με το ProntOral® ως ισότιμο συστατικό που καλύπτει τη συχνά παραγνωρισμένη στοματική πύλη εισόδου, παρέχει μια ολοκληρωμένη, καλά ανεκτή και χωρίς-χλωρεξιδίνη λύση για την προεγχειρητική προετοιμασία.

Σχετικά άρθρα της σειράς

• Πολυεξανίδη (PHMB) στη στοματική αποαποικιοποίηση
• VAP prevention στη ΜΕΘ με ProntOral®
• ProntOral® vs χλωρεξιδίνη

Παραγγείλτε από την Traumacare

➤ ProntOral® 250 ml ➤ Prontoderm® Solution 500 ml

Για παραγγελίες ολόκληρου Prontoderm® Set ή ομαδικές προμήθειες νοσοκομειακών μονάδων, επικοινωνήστε με την ομάδα Traumacare.

Βιβλιογραφία

1. B|Braun Melsungen AG. Prontoderm® Set & ProntOral® product pages. catalogs.bbraun.com (πρόσβαση 2026-05).
2. Schweizer ML, et al. Association of a bundled intervention with surgical site infections among patients undergoing cardiac, hip, or knee surgery. JAMA. 2015;313(21):2162-71.
3. Climo MW, et al. Effect of daily chlorhexidine bathing on hospital-acquired infection. N Engl J Med. 2013;368(6):533-42.
4. Bode LG, et al. Preventing surgical-site infections in nasal carriers of Staphylococcus aureus. N Engl J Med. 2010;362(1):9-17.
5. Calderwood MS, et al. Strategies to prevent surgical site infections: 2022 SHEA/IDSA/APIC. Infect Control Hosp Epidemiol. 2023;44(5):695-720.
6. ECDC. Healthcare-associated infections: surgical site infections. Annual Epidemiological Report 2022.
7. Müller G, Kramer A. Biocompatibility index of antiseptic agents. J Antimicrob Chemother. 2008;61(6):1281-7.

${{products:190}}

Συντάκτης & Επιμέλεια

Επικοινωνία με την Ιατρική Ομάδα Traumacare

Όλο το Cluster ProntOral®

• #1 — Πολυεξανίδη (PHMB) στη στοματική αποαποικιοποίηση
• #2 — Pre-surgical MDRO decolonization bundle
• #3 — VAP prevention στη ΜΕΘ
• #4 — Mucositis σε ογκολογικούς ασθενείς
• #5 — ProntOral® στη φροντίδα κατ' οίκον
• #6 — ProntOral® vs χλωρεξιδίνη
• #7 — Από την οδοντιατρική προφύλαξη στη νοσοκομειακή λοίμωξη