Ουρολοίμωξη από Καθετήρα (CAUTI): Συμπτώματα, Πρόληψη και Πότε να Ανησυχήσετε

Αν εσείς ή κάποιος δικός σας έχει μόνιμο ουροκαθετήρα, η ουρολοίμωξη είναι η επιπλοκή που θα ακούσετε πιο συχνά. Το πρόβλημα είναι ότι πολλές φορές αυτό που μοιάζει με λοίμωξη δεν είναι — και όταν είναι πραγματικά, αργεί να αναγνωριστεί. Αυτός ο οδηγός ξεχωρίζει τα δύο.

Τι είναι η ουρολοίμωξη από καθετήρα

Λέγεται CAUTI, από το αγγλικό catheter-associated urinary tract infection, και σημαίνει λοίμωξη του ουροποιητικού σε άτομο που έχει —ή είχε τις τελευταίες 48 ώρες— τοποθετημένο ουροκαθετήρα.

Ο καθετήρας ανοίγει δύο δρόμους στα μικρόβια. Ο ένας είναι έξω από τον σωλήνα, στο λεπτό διάκενο ανάμεσα σε αυτόν και το τοίχωμα της ουρήθρας. Ο άλλος είναι μέσα από τον σωλήνα, όταν το κλειστό σύστημα παροχέτευσης ανοίξει για οποιονδήποτε λόγο.

Παράλληλα, μέσα σε λίγες ημέρες σχηματίζεται πάνω στην επιφάνεια του καθετήρα βιοφίλμ: ένα στρώμα μικροβίων που ζουν προστατευμένα μέσα σε δική τους βλέννα. Το βιοφίλμ είναι ο λόγος που μια λοίμωξη επανέρχεται μόλις τελειώσει το αντιβιοτικό, αν ο ίδιος καθετήρας μείνει στη θέση του.

Ο χρόνος είναι ο κύριος παράγοντας κινδύνου

Κάθε ημέρα που ο καθετήρας παραμένει, η πιθανότητα να εμφανιστούν μικρόβια στα ούρα αυξάνεται κατά 3% έως 10%. Στις 30 ημέρες συνεχούς καθετηριασμού, σχεδόν όλοι έχουν μικρόβια στα ούρα τους — ανεξάρτητα από το πόσο καλή είναι η φροντίδα.

Το πιο αποτελεσματικό μέτρο πρόληψης δεν είναι κάποιο προϊόν, ένα πλύσιμο ή ένα αντισηπτικό. Είναι η αφαίρεση του καθετήρα μόλις πάψει να είναι απαραίτητος. Κάθε ημέρα που κερδίζετε μετράει.

Πόσο συχνό είναι στα ελληνικά νοσοκομεία

Η τρίτη πανελλαδική μελέτη επιπολασμού, που κατέγραψε 9.707 νοσηλευόμενους σε ελληνικά νοσοκομεία οξείας φροντίδας το 2022, έδειξε:

• 12,1% των ασθενών είχαν τουλάχιστον μία λοίμωξη σχετιζόμενη με τη φροντίδα υγείας
• Οι ουρολοιμώξεις ήταν η τρίτη συχνότερη κατηγορία, στο 13,1% του συνόλου των λοιμώξεων
• Στο 77% των ουρολοιμώξεων αυτών υπήρχε ουροκαθετήρας

Με άλλα λόγια: στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, η ουρολοίμωξη του νοσοκομείου δεν ήρθε από το πουθενά. Ήρθε από τον καθετήρα.

Μικρόβια στα ούρα δεν σημαίνει λοίμωξη

Αυτό είναι το πιο σημαντικό σημείο ολόκληρου του άρθρου, και το πιο συχνά παρεξηγημένο.

Όταν υπάρχουν μικρόβια στα ούρα χωρίς συμπτώματα, λέγεται ασυμπτωματική βακτηριουρία. Σε άτομο με μόνιμο καθετήρα αυτό είναι ο κανόνας, όχι η εξαίρεση. Οι διεθνείς οδηγίες είναι κατηγορηματικές: δεν θεραπεύεται με αντιβιοτικά, με ελάχιστες εξαιρέσεις όπως η εγκυμοσύνη ή η προετοιμασία για ορισμένες ουρολογικές επεμβάσεις.

Το αντιβιοτικό σε κάθε «βρώμικη» καλλιέργεια δεν προστατεύει τον ασθενή. Σκοτώνει τα ευαίσθητα μικρόβια και αφήνει πίσω τα ανθεκτικά, ώστε όταν έρθει η πραγματική λοίμωξη να μην υπάρχει φάρμακο που να δουλεύει. Στην Ελλάδα, που έχει από τα υψηλότερα ποσοστά μικροβιακής αντοχής στην Ευρώπη, αυτό δεν είναι θεωρητικός κίνδυνος.

Θολά ή δύσοσμα ούρα, από μόνα τους, δεν είναι λοίμωξη. Δεν αποτελούν λόγο για αντιβιοτικό ούτε για καλλιέργεια. Είναι από τις πιο συχνές αιτίες περιττής αντιβίωσης σε ανθρώπους με καθετήρα.

Ποια συμπτώματα μετράνε πραγματικά

Σε άτομο με καθετήρα, τα κλασικά συμπτώματα κυστίτιδας —τσούξιμο στην ούρηση, συχνουρία, επιτακτική ανάγκη— συνήθως λείπουν, γιατί ο καθετήρας παρακάμπτει την ούρηση. Πρέπει να κοιτάτε αλλού.

Τι παρατηρείτε	Τι μπορεί να σημαίνει	Τι κάνετε
Πυρετός ή ρίγος χωρίς άλλη εξήγηση	Πιθανή λοίμωξη	Επικοινωνία με γιατρό σήμερα
Πόνος στη μέση ή στα πλάγια	Πιθανή προσβολή νεφρού	Επικοινωνία με γιατρό σήμερα
Νέα σύγχυση, υπνηλία ή πτώσεις σε ηλικιωμένο	Συχνά το μόνο σημάδι λοίμωξης	Επικοινωνία με γιατρό σήμερα
Πόνος ή βάρος χαμηλά στην κοιλιά	Λοίμωξη ή απόφραξη	Επικοινωνία με γιατρό
Αίμα στα ούρα, ιδίως με πόνο	Ερεθισμός, λίθος ή λοίμωξη	Επικοινωνία με γιατρό
Ο καθετήρας σταμάτησε να παροχετεύει	Απόφραξη	Άμεσα — μην περιμένετε
Μόνο θολά ή δύσοσμα ούρα	Συνήθως τίποτα ανησυχητικό	Παρακολούθηση, όχι αντιβιοτικό

Η νέα σύγχυση σε ηλικιωμένο αξίζει ξεχωριστή αναφορά. Πολλές φορές δεν υπάρχει πυρετός καθόλου. Ένας άνθρωπος που ήταν προσανατολισμένος χθες και σήμερα δεν αναγνωρίζει πού βρίσκεται, ή που ξαφνικά πέφτει, μπορεί να κάνει λοίμωξη και τίποτε άλλο να μην το δείχνει.

Πότε πηγαίνετε αμέσως, χωρίς ραντεβού

Τι κάνετε καθημερινά στο σπίτι

Η φροντίδα του καθετήρα δεν είναι περίπλοκη. Είναι λίγα πράγματα, που όμως πρέπει να γίνονται κάθε μέρα.

• Χέρια πριν και μετά. Κάθε φορά που αγγίζετε τον καθετήρα ή τον σάκο, από εσάς ή από όποιον βοηθά.
• Καθαρισμός μία φορά την ημέρα με νερό και σαπούνι. Στο σημείο εξόδου, με απαλές κινήσεις. Όχι αντισηπτικά, όχι οινόπνευμα, όχι πούδρες — ερεθίζουν και δεν μειώνουν τις λοιμώξεις.
• Ο σάκος πάντα χαμηλότερα από την κύστη. Και ποτέ στο πάτωμα. Αν ανέβει πιο ψηλά, τα ούρα γυρίζουν πίσω.
• Αδειάζετε πριν γεμίσει. Ένας υπερπλήρης σάκος τραβάει και ανοίγει το σύστημα.
• Το σύστημα μένει κλειστό. Μην αποσυνδέετε τον σάκο από τον καθετήρα χωρίς λόγο — κάθε αποσύνδεση είναι μια ευκαιρία για τα μικρόβια.
• Στερεώστε τον καθετήρα στον μηρό ή στην κοιλιά, ώστε να μην τραβιέται στις μετακινήσεις.
• Υγρά σταθερά μέσα στην ημέρα, εκτός αν ο γιατρός σας έχει βάλει περιορισμό.

Τι δεν βοηθά — και τι να αποφύγετε

• Αντιβιοτικά «προληπτικά». Δεν μειώνουν τις λοιμώξεις σε μόνιμο καθετήρα· αυξάνουν την αντοχή.
• Τακτικές πλύσεις κύστης. Δεν αποδεικνύεται ότι προλαμβάνουν λοίμωξη. Γίνονται μόνο για συγκεκριμένο λόγο, με ιατρική οδηγία.
• Αντισηπτικά στο σημείο εξόδου. Το σαπούνι και το νερό είναι το τεκμηριωμένο μέτρο.
• Cranberry και συμπληρώματα. Δεν έχουν δείξει όφελος ειδικά στην πρόληψη λοίμωξης από καθετήρα.
• Αλλαγή καθετήρα «κάθε τόσο» χωρίς λόγο. Ο καθετήρας αλλάζει όταν χρειάζεται ή σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή, όχι με ημερολόγιο.

Πότε πρέπει να φύγει ο καθετήρας

Οι πιο συχνοί λόγοι που ένας καθετήρας μένει περισσότερο απ' όσο χρειάζεται είναι ότι κανείς δεν τον ξαναρώτησε. Είναι απολύτως θεμιτό να ρωτήσετε στην επόμενη επίσκεψη:

«Χρειάζεται ακόμη ο καθετήρας; Τι πρέπει να αλλάξει για να μπορέσει να αφαιρεθεί;»

Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχουν εναλλακτικές — διαλείπων καθετηριασμός, εξωτερικό σύστημα συλλογής, ή επανεκπαίδευση κύστης. Δεν ταιριάζουν σε όλους, αλλά αξίζει να συζητηθούν.

Συχνές ερωτήσεις

Κάθε πότε αλλάζει ο μόνιμος καθετήρας;

Δεν υπάρχει ένας αριθμός που ισχύει για όλους. Αλλάζει όταν υπάρχει λόγος —απόφραξη, διαρροή, βλάβη, πριν από θεραπεία λοίμωξης— ή σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή για το συγκεκριμένο υλικό. Η αλλαγή «κάθε μήνα» ως αυτόματος κανόνας δεν στηρίζεται σε στοιχεία.

Τα ούρα μου μυρίζουν έντονα. Πρέπει να πάρω αντιβιοτικό;

Όχι από μόνο του. Η οσμή και η θολερότητα επηρεάζονται από τη διατροφή, την ενυδάτωση και την παραμονή των ούρων στον σάκο. Αντιβιοτικό χρειάζεται όταν υπάρχουν συμπτώματα — πυρετός, πόνος στα πλάγια, νέα σύγχυση — όχι όταν αλλάζει η όψη των ούρων.

Βοηθάει να πίνω πολύ νερό;

Η επαρκής ενυδάτωση βοηθά τη ροή και μειώνει τη συγκέντρωση των ούρων. Δεν είναι όμως θεραπεία λοίμωξης, και σε ορισμένες καρδιακές ή νεφρικές παθήσεις τα υγρά είναι περιορισμένα κατ' εντολή γιατρού. Ρωτήστε τι ισχύει για εσάς.

Μπορώ να κάνω μπάνιο με τον καθετήρα;

Ναι, το ντους γίνεται κανονικά. Κρατήστε τον σάκο χαμηλά και στεγνώστε καλά την περιοχή μετά. Για το μπάνιο σε μπανιέρα ρωτήστε τον γιατρό ή τον νοσηλευτή σας.

Γιατί η λοίμωξη επανέρχεται μόλις τελειώσουν τα αντιβιοτικά;

Συνήθως εξαιτίας του βιοφίλμ πάνω στον καθετήρα. Τα μικρόβια εκεί είναι προστατευμένα και επανεποικίζουν τα ούρα όταν σταματήσει το φάρμακο. Γι' αυτό, όταν θεραπεύεται λοίμωξη σε άτομο με μακροχρόνιο καθετήρα, συχνά αλλάζεται και ο καθετήρας.

Διαβάστε επίσης

• Λοίμωξη ουροστομίας: 7 σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσετε
• Ουρολοίμωξη με Ileal Conduit: 7 Σημάδια & Πώς να την Αποφύγετε

Αν χρειάζεστε καθοδήγηση για τα υλικά καθετηριασμού ή θέλετε να συζητήσετε τι ταιριάζει στη δική σας περίπτωση, επικοινωνήστε μαζί μας.

Πηγές

Τα επιδημιολογικά στοιχεία, οι ορισμοί, τα κριτήρια για τη χορήγηση αντιβιοτικών και οι πρακτικές οδηγίες φροντίδας αυτού του άρθρου βασίζονται στις παρακάτω κατευθυντήριες οδηγίες και δημοσιευμένες μελέτες:

1. Gould CV, Umscheid CA, Agarwal RK, Kuntz G, Pegues DA. Guideline for Prevention of Catheter-Associated Urinary Tract Infections 2009. Infect Control Hosp Epidemiol. 2010;31(4):319-326.
2. Lo E, Nicolle LE, Coffin SE, et al. Strategies to Prevent Catheter-Associated Urinary Tract Infections in Acute Care Hospitals: 2014 Update. Infect Control Hosp Epidemiol. 2014;35(5):464-479.
3. Nicolle LE, Gupta K, Bradley SF, et al. Clinical Practice Guideline for the Management of Asymptomatic Bacteriuria: 2019 Update by the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis. 2019;68(10):e83-e110.
4. Palaiopanos K, Krystallaki D, Mellou K, et al. Healthcare-associated infections and antimicrobial use in acute care hospitals in Greece, 2022; results of the third point prevalence survey. Antimicrob Resist Infect Control. 2024;13:11.
5. National Institute for Health and Care Excellence. Urinary tract infection (catheter-associated): antimicrobial prescribing. NICE guideline NG113.
6. European Association of Urology. Guidelines on Urological Infections. EAU Guidelines Office.

Τελευταία ενημέρωση περιεχομένου: Αύγουστος 2026.

${{products:98}}

Η παρούσα ενημέρωση έχει εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική αξιολόγηση. Για κάθε κλινική απόφαση, και ιδίως για τη χορήγηση ή διακοπή αντιβιοτικών, απευθυνθείτε στον θεράποντα ιατρό σας.