Υγρασία στο τραύμα: πώς η ισορροπία εκκρίσεων επηρεάζει την επούλωση

Μετά την αξιολόγηση του ιστού (T) και της φλεγμονής/μικροβιακής επιβάρυνσης (I), ένα από τα πιο καθοριστικά σημεία στη φροντίδα τραυμάτων και ελκών είναι η ισορροπία της υγρασίας.

Στο πλαίσιο T.I.M.E., το M (Moisture) αφορά τη διαχείριση των εκκρίσεων (exudate) και τη διατήρηση ενός περιβάλλοντος που υποστηρίζει την επούλωση, χωρίς να επιβαρύνει το τραύμα ή το γύρω δέρμα.

Τι σημαίνει «ισορροπία υγρασίας» σε ένα τραύμα

Η επούλωση συνήθως ευνοείται όταν το τραύμα διατηρεί κατάλληλη υγρασία. Όμως η «σωστή υγρασία» δεν είναι ίδια για όλα τα τραύματα και εξαρτάται από:

• την ποσότητα των εκκρίσεων,
• τη φάση επούλωσης,
• την κατάσταση του ιστού,
• και τη συνολική κλινική εικόνα.

Όταν υπάρχει «πολλή υγρασία»: γιατί είναι πρόβλημα

Οι αυξημένες εκκρίσεις μπορεί να οδηγήσουν σε προβλήματα, ιδιαίτερα όταν το επίθεμα κορέννυται γρήγορα ή όταν «τρέχουν» υγρά προς το γύρω δέρμα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν:

• διαβροχή (maceration) του γύρω δέρματος,
• ερεθισμός/ευαισθησία και δυσφορία,
• αυξημένος κίνδυνος επιπλοκών,
• δυσκολία στη διατήρηση σταθερής φροντίδας (συχνές αλλαγές, κακή συμμόρφωση).

Όταν υπάρχει «λίγη υγρασία»: τι μπορεί να συμβεί

Από την άλλη πλευρά, ένα τραύμα που είναι υπερβολικά ξηρό μπορεί να δυσκολευτεί να προχωρήσει σε φυσιολογική επούλωση. Ενδέχεται να παρουσιαστούν:

• αίσθημα τραβήγματος ή πόνος,
• σχηματισμός κρούστας που δυσκολεύει την εξέλιξη,
• καθυστέρηση στην επιθηλιοποίηση.

Πώς αξιολογούμε τις εκκρίσεις (exudate)

Η ποσότητα της υγρασίας δεν είναι το μόνο στοιχείο που έχει σημασία. Χρειάζεται παρακολούθηση και της εικόνας των εκκρίσεων, όπως:

• ποσότητα (λίγη/μέτρια/πολλή),
• υφή (λεπτόρρευστη/παχύρρευστη),
• χρώμα,
• οσμή,
• και αλλαγές από ημέρα σε ημέρα.

Μια ξαφνική αλλαγή (π.χ. απότομη αύξηση, νέα οσμή ή αλλαγή χρώματος) είναι λόγος για επανεκτίμηση.

Προστασία του γύρω δέρματος (periwound)

Η προστασία του δέρματος γύρω από το τραύμα είναι εξίσου σημαντική με τη φροντίδα του ίδιου του τραύματος. Στόχος είναι να μειωθεί η επαφή του δέρματος με τις εκκρίσεις και να αποφευχθεί ερεθισμός.

Στη διεθνή πρακτική, αυτό επιτυγχάνεται συνήθως με:

• σωστή επιλογή μεγέθους και τύπου επιθέματος,
• καλή εφαρμογή ώστε να περιοριστούν διαρροές,
• και κατάλληλη προστασία της περι-τραυματικής περιοχής όπου ενδείκνυται.

Ενδεικτικές κατηγορίες λύσεων στο στάδιο M

Οι παρακάτω αναφορές είναι ενημερωτικές. Η επιλογή γίνεται πάντα ανάλογα με την εικόνα του τραύματος και σε συνεργασία με επαγγελματία υγείας.

• Απορροφητικά επιθέματα για αυξημένες εκκρίσεις (π.χ. αφρώδη, αλγινικά, υπεραπορροφητικά), όταν χρειάζεται καλύτερος έλεγχος υγρασίας.
• Υδρογέλες / gel όταν απαιτείται υποστήριξη ενός πιο ισορροπημένου περιβάλλοντος, ειδικά όταν υπάρχει ανάγκη για διατήρηση κατάλληλων συνθηκών στο τραύμα.

Ενδεικτικά προϊόντα που αναφέρονται συχνά στη διαχείριση υγρασίας

Τα παρακάτω αναφέρονται ενδεικτικά και η χρήση τους γίνεται σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης και την καθοδήγηση επαγγελματία υγείας.

• Prontosan® Wound Gel X
  Μπορεί να υποστηρίξει τη διατήρηση κατάλληλων συνθηκών στο τραύμα στο πλαίσιο της σύγχρονης φροντίδας.
• Prontosan® Wound Irrigation Solution
  Χρησιμοποιείται στο πλαίσιο της φροντίδας για τον καθαρισμό του τραύματος, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο.

Σημείωση: Η αναφορά προϊόντων έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά ιατρική ή νοσηλευτική οδηγία.

Πότε χρειάζεται επανεκτίμηση

Η επανεκτίμηση είναι σημαντική όταν:

• οι εκκρίσεις αυξάνονται απότομα ή αλλάζουν χαρακτηριστικά,
• παρουσιάζεται διαρροή και ερεθισμός γύρω από το τραύμα,
• εμφανίζεται αυξημένος πόνος,
• ή η επούλωση παραμένει στάσιμη.

Τι θα ακολουθήσει

Στο επόμενο άρθρο της σειράς θα αναλυθεί το E (Edge / Χείλη τραύματος) — δηλαδή γιατί τα χείλη του τραύματος και η επιθηλιοποίηση παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ολοκλήρωση της επούλωσης.

Επιμέλεια: Ομάδα Traumacare