Εγκεφαλική παράλυση και κύστη: πότε βοηθά ο καθετηριασμός

Όταν μεγαλώνει ένα παιδί με εγκεφαλική παράλυση, η κύστη σπάνια είναι η πρώτη έγνοια. Υπάρχουν η κίνηση, η ομιλία, η σίτιση, οι θεραπείες. Και όμως, σύμφωνα με συστηματική ανασκόπηση 27 μελετών, κατά μέσο όρο το 55,5% των παιδιών και των ενηλίκων με εγκεφαλική παράλυση έχουν ένα ή περισσότερα συμπτώματα από το ουροποιητικό.

Αυτό το άρθρο εξηγεί τι συμβαίνει, γιατί ο καθετηριασμός δεν είναι συνήθως η πρώτη λύση, πότε γίνεται απαραίτητος, και τι δικαιούστε από τον ΕΟΠΥΥ.

Τι συμβαίνει στην κύστη

Η εγκεφαλική παράλυση είναι βλάβη του εγκεφάλου που έγινε πριν, κατά ή λίγο μετά τη γέννηση. Ο εγκέφαλος είναι αυτός που «κρατά φρένο» στην κύστη. Όταν το φρένο δεν δουλεύει καλά, η κύστη γίνεται συνήθως υπερδραστήρια: συσπάται πριν γεμίσει, με συχνουρία, επιτακτικότητα και ακράτεια.

Γι' αυτό τα συμπτώματα αποθήκευσης είναι πολύ συχνότερα από τα συμπτώματα κένωσης. Η ακράτεια είναι το πιο συχνό παράπονο, ειδικά στους ενήλικες.

Γιατί ο καθετηριασμός δεν είναι η πρώτη λύση

Για τους περισσότερους ανθρώπους με εγκεφαλική παράλυση, η κύστη αδειάζει — απλώς βιάζεται. Η αντιμετώπιση ξεκινά συνήθως από τα πιο απλά:

• Ούρηση με πρόγραμμα και πρακτική βοήθεια στην πρόσβαση στην τουαλέτα.
• Φάρμακα που χαλαρώνουν την υπερδραστήρια κύστη — στα παιδιά συχνά είναι η μόνη παρέμβαση που χρειάζεται.
• Αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας, που είναι πολύ συχνή και επιβαρύνει την κύστη.
• Υλικά ακράτειας, όπου χρειάζεται.

Σε μελέτη 121 ενηλίκων με εγκεφαλική παράλυση, αυτή η συντηρητική προσέγγιση πέτυχε σε πάνω από 75%. Η ίδια μελέτη, και μια πρόσφατη ανασκόπηση στο World Journal of Urology, σημειώνουν κάτι που αξίζει να ειπωθεί ανοιχτά: ο καθετηριασμός από την ουρήθρα δεν είναι πάντα εύκολος σε αυτόν τον πληθυσμό, κυρίως λόγω της σπαστικότητας στη λεκάνη και τα πόδια.

Πότε όμως χρειάζεται

Ο διαλείπων καθετηριασμός γίνεται μέρος της λύσης όταν:

• Η κύστη δεν αδειάζει και μένει σημαντικό υπόλειμμα.
• Εμφανίζεται διάταση στα νεφρά (υδρονέφρωση) στον υπέρηχο.
• Τα συμπτώματα δεν ελέγχονται με τα παραπάνω.

Η ανασκόπηση των 27 μελετών βρήκε ότι όσοι έχουν συμπτώματα κένωσης και σφιγμένο πυελικό έδαφος κινδυνεύουν περισσότερο να εμφανίσουν πρόβλημα στα νεφρά στην ενήλικη ζωή. Μεγαλύτερο κίνδυνο έχουν επίσης όσοι έχουν σπαστική τετραπληγία, σοβαρότερο κινητικό περιορισμό (GMFCS III και πάνω) ή σοβαρή γνωστική δυσκολία. Σε αυτούς, ο τακτικός υπέρηχος νεφρών και η μέτρηση υπολείμματος είναι ιδιαίτερα σημαντικά.

Για τους περισσότερους αρκεί η συντηρητική αντιμετώπιση. Ο καθετήρας μπαίνει όταν η κύστη δεν αδειάζει ή κινδυνεύουν τα νεφρά.

Όταν ο καθετηριασμός γίνεται από τον φροντιστή

• Θέση: με σπαστικότητα στους προσαγωγούς, η κατάλληλη θέση —ξαπλωτά με λυγισμένα γόνατα, ή στο πλάι— κάνει τη διαφορά. Βρείτε τη δική σας με κάποιον που το έχει κάνει πολλές φορές.
• Χαλαρά και χωρίς βιασύνη: η ένταση αυξάνει τη σπαστικότητα. Ζεστό δωμάτιο, ήρεμη ρουτίνα.
• Υδρόφιλος καθετήρας: γλιστρά χωρίς τριβή, κάτι που μετράει όταν ο σφιγκτήρας δεν χαλαρώνει εύκολα.
• Προσοχή στα σημάδια λοίμωξης σε όσους δεν μπορούν να τα περιγράψουν: πυρετός, θολά ή δύσοσμα ούρα, αλλαγή στη συμπεριφορά, ανησυχία, περισσότερη σπαστικότητα από το συνηθισμένο.

Τι δικαιούστε με τον κωδικό G80

Σύμφωνα με τον Πίνακα 12 του ΕΚΠΥ, όπως δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β' 5395/09.10.2025, η εγκεφαλική παράλυση (G80) ανήκει στην ομάδα με τη μεγαλύτερη ποσότητα:

• Έως 180 καθετήρες τον μήνα — η μέγιστη ποσότητα του πίνακα, περίπου έξι καθετηριασμοί την ημέρα.
• Διάρκεια γνωμάτευσης έως 6 μήνες.
• Αρχική γνωμάτευση από Ουρολόγο ή Φυσίατρο· ανανέωση και από Νευρολόγο, Παθολόγο ή Γενικό Ιατρό.
• Συγχορηγούνται ουροσυλλέκτες: μίας χρήσης σε ίσο αριθμό με τους καθετήρες, ή πολλαπλών χρήσεων 10 τεμάχια τον μήνα.
• Ανώτατο μηνιαίο όριο δαπάνης 640 € για την κατηγορία.

Τα νούμερα είναι από τον Πίνακα 12 του ΕΚΠΥ, ΦΕΚ Β' 5395/09.10.2025.

Ο πίνακας ορίζει το μέγιστο· η γνωμάτευση γράφει όσα χρειάζεστε. Ολόκληρος ο πίνακας βρίσκεται στο άρθρο καθετήρες αυτοκαθετηριασμού και ΕΟΠΥΥ, και για τον ίδιο τον καθετηριασμό δείτε τον πλήρη οδηγό για τους αυτολιπαινόμενους καθετήρες.

Αν μόλις ξεκινάτε

Αν ο γιατρός σάς είπε ότι το παιδί σας ή ο άνθρωπος που φροντίζετε χρειάζεται καθετηριασμό, η πρώτη φορά είναι η πιο δύσκολη. Γίνεται πιο εύκολη όταν κάποιος σας δείξει θέσεις και τεχνικές που ταιριάζουν στη δική σας περίπτωση.

Στο 2311 286 262 απαντάει νοσηλευτής. Μπορείτε να ρωτήσετε τι γράφει η γνωμάτευσή σας, αν η ποσότητα βγάζει νόημα ή ποιος καθετήρας ταιριάζει στα χέρια σας — ανεξάρτητα από το πού αγοράζετε τα υλικά σας. Η επίδειξη γίνεται στον χώρο σας, δωρεάν και πανελλαδικά.

Δοκιμάστε πρώτα — δωρεάν δείγμα Actreen

Ο σωστός καθετήρας κρίνεται στα χέρια σας, όχι στο χαρτί. Γι' αυτό σας στέλνουμε δωρεάν δείγμα να το δοκιμάσετε πριν αποφασίσετε.

Είμαστε συνεργάτες της B|Braun και στους καθετήρες δουλεύουμε τη σειρά Actreen: υδρόφιλοι, έτοιμοι λιπασμένοι, χωρίς ζελέ, χωρίς νερό, χωρίς αναμονή. Ανήκουν στην κατηγορία που αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ.

• Για άνδρες: Actreen Hi-Lite Cath Nelaton 41 cm, με ίσιο άκρο, σε διαμέτρους CH08 έως CH16 — και Actreen Hi-Lite Cath Tiemann 41 cm, με ελαφρώς κυρτό άκρο, για όταν το πέρασμα στο ύψος του προστάτη είναι δύσκολο.
• Για γυναίκες: Actreen Mini Cath 9 cm — μικρός, διακριτικός, χωράει σε τσέπη ή τσαντάκι.
• Για παιδιά: υπάρχει και η κοντύτερη έκδοση Actreen Hi-Lite Cath 20 cm, σε διαμέτρους CH06 έως CH14. Ρωτήστε μας ποια ταιριάζει στην ηλικία του παιδιού.

${{products:88,2660,83}}

Ζητήστε δωρεάν δείγμα με τη φόρμα παρακάτω. Γράψτε στο μήνυμα αν ο καθετήρας είναι για άνδρα, γυναίκα ή παιδί και, αν τη γνωρίζετε, τη διάμετρο (CH) που χρησιμοποιείτε. Αν δεν ξέρετε ποιο μέγεθος σας ταιριάζει, καλέστε στο 2311 286 262 — θα σας βοηθήσουμε να το βρείτε. Δείτε επίσης όλα τα δωρεάν δείγματα.

Πηγές

• Samijn B, Van Laecke E, Renson C, et al. Lower urinary tract symptoms and urodynamic findings in children and adults with cerebral palsy: A systematic review. Neurourol Urodyn 2017;36(3):541-549. doi:10.1002/nau.22982
• Playfair M, Elliott S, Welk B. The assessment and management of voiding dysfunction in adults living with cerebral palsy. World J Urol 2023;41(11):3317-3323. doi:10.1007/s00345-023-04603-9
• Goldfarb RA, Pisansky A, Fleck J, et al. Neurogenic Lower Urinary Tract Dysfunction in Adults with Cerebral Palsy: Outcomes following a Conservative Management Approach. J Urol 2016;195(4 Pt 1):1009-13. doi:10.1016/j.juro.2015.10.085
• Panicker JN, Fowler CJ, Kessler TM. Lower urinary tract dysfunction in the neurological patient: clinical assessment and management. Lancet Neurol 2015;14(7):720-32. doi:10.1016/S1474-4422(15)00070-8
• European Association of Urology. EAU Guidelines on Neuro-urology. uroweb.org
• ΦΕΚ Β' 5395/09.10.2025, Απόφαση 287, Πίνακας 12 — Αναλώσιμο Υγειονομικό Υλικό, Καθετήρες / Ουροσυλλέκτες.

Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική γνωμάτευση. Η διάγνωση, η αγωγή, ο τύπος και η ποσότητα των υλικών καθορίζονται από τον θεράποντα ιατρό. Οι παροχές του ΕΟΠΥΥ μεταβάλλονται με νεότερες αποφάσεις.