Πάρκινσον και κύστη: πότε χρειάζεται καθετηριασμός και πότε όχι

Αν ζείτε με Πάρκινσον, ή φροντίζετε κάποιον που ζει, και η κύστη έχει αρχίσει να δημιουργεί προβλήματα, το πιθανότερο είναι ότι βιάζεται, όχι ότι δεν αδειάζει.

Η διαφορά έχει σημασία, γιατί ο καθετηριασμός είναι λύση για το δεύτερο, όχι για το πρώτο. Αυτό το άρθρο εξηγεί πώς ξεχωρίζουν, πότε ο καθετηριασμός είναι πραγματικά απαραίτητος, και τι δικαιούστε από τον ΕΟΠΥΥ.

Πόσο συχνό είναι

Τα προβλήματα της κύστης είναι από τις πιο συχνές μη κινητικές εκδηλώσεις του Πάρκινσον. Οι μελέτες τα καταγράφουν σε ποσοστό από 27% έως 80% των ασθενών, ανάλογα με το στάδιο και τον τρόπο μέτρησης. Επηρεάζουν την ποιότητα ζωής, τον ύπνο και, σε προχωρημένα στάδια, την ανάγκη για ιδρυματική φροντίδα.

Το συχνότερο σύμπτωμα είναι η νυκτουρία: ξύπνημα για ούρηση δύο, τρεις ή περισσότερες φορές τη νύχτα. Ακολουθούν η επιτακτικότητα και η συχνουρία.

Γιατί η κύστη βιάζεται

Τα βασικά γάγγλια του εγκεφάλου, η περιοχή που πλήττει το Πάρκινσον, κάνουν και μια λιγότερο γνωστή δουλειά: κρατούν φρένο στο αντανακλαστικό της ούρησης. Όταν η ντοπαμίνη μειώνεται, το φρένο χαλαρώνει. Η κύστη συσπάται πριν γεμίσει.

Το σημαντικό εδώ είναι ότι, στους περισσότερους ανθρώπους με Πάρκινσον, η κύστη αδειάζει κανονικά, με ελάχιστο ή καθόλου υπόλειμμα. Αυτό το είδος του προβλήματος αντιμετωπίζεται με φάρμακα, συμπεριφορικές τεχνικές και, όπου χρειάζεται, με άλλες θεραπείες — όχι με καθετηριασμό.

Πότε όμως η κύστη δεν αδειάζει

Υπάρχουν καταστάσεις όπου μένουν ούρα στην κύστη, και εκεί ο διαλείπων καθετηριασμός γίνεται μέρος της λύσης:

• Όταν δεν είναι Πάρκινσον, αλλά πολυσυστηματική ατροφία (MSA). Στην αρχή μοιάζει πολύ με Πάρκινσον. Η κύστη όμως επηρεάζεται νωρίτερα και βαρύτερα, συχνά με μεγάλο υπόλειμμα και πρόβλημα στον σφιγκτήρα. Αν τα ουρολογικά συμπτώματα είναι έντονα από νωρίς, αξίζει να το συζητήσετε με τον νευρολόγο.
• Όταν συνυπάρχει διόγκωση του προστάτη. Στην ηλικία που εμφανίζεται συνήθως το Πάρκινσον, η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη είναι συχνή στους άνδρες και μπορεί να εμποδίζει την κένωση.
• Όταν κάποιο φάρμακο επηρεάζει την κένωση. Φάρμακα με αντιχολινεργική δράση —ανάμεσά τους και κάποια που δίνονται για την υπερδραστήρια κύστη— μπορούν να αυξήσουν το υπόλειμμα. Μην αλλάζετε μόνοι σας φάρμακα· ρωτήστε τον γιατρό σας.
• Όταν υπάρχει έντονη δυσκοιλιότητα, που είναι πολύ συχνή στο Πάρκινσον και μπορεί να δυσκολεύει το άδειασμα της κύστης.

Ενδείξεις ότι η κύστη δεν αδειάζει: αδύναμη ροή, αίσθημα ότι «δεν τελειώσατε», ανάγκη να ξαναπάτε λίγο μετά, συνεχής διαφυγή μικρών ποσοτήτων, ή ουρολοιμώξεις που επανέρχονται. Η απάντηση δίνεται με μια απλή μέτρηση του υπολείμματος ούρων με υπέρηχο.

Η μέτρηση του υπολείμματος ούρων με υπέρηχο κρίνει αν ο καθετηριασμός είναι μέρος της λύσης.

Ποιος κάνει τον καθετηριασμό

Το τρέμουλο, η δυσκαμψία και η βραδύτητα δυσκολεύουν τον αυτοκαθετηριασμό, ειδικά σε άνδρες. Πολλοί άνθρωποι με Πάρκινσον τα καταφέρνουν· άλλοι χρειάζονται τη βοήθεια συντρόφου ή φροντιστή, κάτι που μαθαίνεται εξίσου εύκολα.

Δύο πρακτικά σημεία που βοηθούν:

• Συντονισμός με τις ώρες «on». Αν η κινητικότητα διαφέρει μέσα στη μέρα ανάλογα με τη λήψη της λεβοντόπα, οι καθετηριασμοί γίνονται πιο εύκολα στις καλές ώρες. Ο γιατρός σας μπορεί να σας βοηθήσει να φτιάξετε πρόγραμμα.
• Έτοιμος προς χρήση καθετήρας. Χωρίς νερό, χωρίς αναμονή, με λαβή που δεν γλιστράει — λιγότερα βήματα για χέρια που δεν υπακούουν πάντα.

Η νύχτα και οι πτώσεις

Η νυκτουρία στο Πάρκινσον δεν είναι μόνο θέμα ύπνου. Κάθε νυχτερινή διαδρομή στην τουαλέτα, με χαμηλή πίεση κατά την έγερση και κινητικές δυσκολίες, είναι ευκαιρία για πτώση. Γι' αυτό τα προβλήματα της κύστης αξίζει να αντιμετωπίζονται και όχι να «υπομένονται».

Δυστονία και άλλες εξωπυραμιδικές διαταραχές

Ο Πίνακας 12 του ΕΚΠΥ βάζει στην ίδια ομάδα (G20–G26) το Πάρκινσον, τον δευτεροπαθή παρκινσονισμό, άλλες εκφυλιστικές νόσους των βασικών γαγγλίων, τη δυστονία και άλλες εξωπυραμιδικές διαταραχές. Η επίδραση στην κύστη διαφέρει πολύ μεταξύ τους. Και εδώ, την απόφαση για καθετηριασμό την κρίνει η μέτρηση του υπολείμματος και η εκτίμηση του γιατρού, όχι η διάγνωση από μόνη της.

Τι δικαιούστε με τους κωδικούς G20–G26

Σύμφωνα με τον Πίνακα 12 του ΕΚΠΥ, όπως δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β' 5395/09.10.2025:

• Έως 120 καθετήρες τον μήνα — περίπου τέσσερις καθετηριασμοί την ημέρα.
• Διάρκεια γνωμάτευσης έως 3 μήνες.
• Αρχική γνωμάτευση από Ουρολόγο ή Φυσίατρο· ανανέωση και από Νευρολόγο, Παθολόγο ή Γενικό Ιατρό.
• Συγχορηγούνται ουροσυλλέκτες: μίας χρήσης σε ίσο αριθμό με τους καθετήρες, ή πολλαπλών χρήσεων 10 τεμάχια τον μήνα.
• Ανώτατο μηνιαίο όριο δαπάνης 640 € για την κατηγορία.

Τα νούμερα είναι από τον Πίνακα 12 του ΕΚΠΥ, ΦΕΚ Β' 5395/09.10.2025.

Αν ο γιατρός κρίνει ότι πρόκειται για νευρογενή κύστη (N31), ο ίδιος πίνακας δίνει έως 150 τεμάχια. Ολόκληρος ο πίνακας βρίσκεται στο άρθρο καθετήρες αυτοκαθετηριασμού και ΕΟΠΥΥ, και για τον ίδιο τον καθετηριασμό δείτε τον πλήρη οδηγό για τους αυτολιπαινόμενους καθετήρες.

Αν μόλις ξεκινάτε

Αν φροντίζετε κάποιον με Πάρκινσον, ο καθετηριασμός είναι ένα ακόμη πράγμα που πρέπει να μάθετε — αλλά από τα πιο γρήγορα. Οι περισσότεροι φροντιστές νιώθουν σίγουροι μετά από μία ή δύο φορές με κάποιον δίπλα τους.

Στο 2311 286 262 απαντάει νοσηλευτής. Μπορείτε να ρωτήσετε τι γράφει η γνωμάτευσή σας, αν η ποσότητα βγάζει νόημα ή ποιος καθετήρας ταιριάζει στα χέρια σας — ανεξάρτητα από το πού αγοράζετε τα υλικά σας. Η επίδειξη γίνεται στον χώρο σας, δωρεάν και πανελλαδικά.

Δοκιμάστε πρώτα — δωρεάν δείγμα Actreen

Ο σωστός καθετήρας κρίνεται στα χέρια σας, όχι στο χαρτί. Γι' αυτό σας στέλνουμε δωρεάν δείγμα να το δοκιμάσετε πριν αποφασίσετε.

Είμαστε συνεργάτες της B|Braun και στους καθετήρες δουλεύουμε τη σειρά Actreen: υδρόφιλοι, έτοιμοι λιπασμένοι, χωρίς ζελέ, χωρίς νερό, χωρίς αναμονή. Ανήκουν στην κατηγορία που αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ.

• Για άνδρες: Actreen Hi-Lite Cath Nelaton 41 cm, με ίσιο άκρο, σε διαμέτρους CH08 έως CH16 — και Actreen Hi-Lite Cath Tiemann 41 cm, με ελαφρώς κυρτό άκρο, για όταν το πέρασμα στο ύψος του προστάτη είναι δύσκολο.
• Για γυναίκες: Actreen Mini Cath 9 cm — μικρός, διακριτικός, χωράει σε τσέπη ή τσαντάκι.

${{products:88,92,83}}

Ζητήστε δωρεάν δείγμα με τη φόρμα παρακάτω. Γράψτε στο μήνυμα αν ο καθετήρας είναι για άνδρα, γυναίκα ή παιδί και, αν τη γνωρίζετε, τη διάμετρο (CH) που χρησιμοποιείτε. Αν δεν ξέρετε ποιο μέγεθος σας ταιριάζει, καλέστε στο 2311 286 262 — θα σας βοηθήσουμε να το βρείτε. Δείτε επίσης όλα τα δωρεάν δείγματα.

Πηγές

• Sakakibara R, Panicker J, Finazzi-Agro E, et al. A guideline for the management of bladder dysfunction in Parkinson's disease and other gait disorders. Neurourol Urodyn 2016;35(5):551-63. doi:10.1002/nau.22764
• Sakakibara R, Tateno F, Nagao T, et al. Bladder function of patients with Parkinson's disease. Int J Urol 2014;21(7):638-46. doi:10.1111/iju.12421
• Sakakibara R, Tateno F, Yamamoto T, et al. Urological dysfunction in synucleinopathies: epidemiology, pathophysiology and management. Clin Auton Res 2018;28(1):83-101. PubMed
• Ogawa T, Sakakibara R, Kuno S, et al. Prevalence and treatment of LUTS in patients with Parkinson disease or multiple system atrophy. Nat Rev Urol 2017;14(2):79-89. doi:10.1038/nrurol.2016.254
• Panicker JN, Fowler CJ, Kessler TM. Lower urinary tract dysfunction in the neurological patient: clinical assessment and management. Lancet Neurol 2015;14(7):720-32. doi:10.1016/S1474-4422(15)00070-8
• European Association of Urology. EAU Guidelines on Neuro-urology. uroweb.org
• ΦΕΚ Β' 5395/09.10.2025, Απόφαση 287, Πίνακας 12 — Αναλώσιμο Υγειονομικό Υλικό, Καθετήρες / Ουροσυλλέκτες.

Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική γνωμάτευση. Η διάγνωση, η αγωγή, ο τύπος και η ποσότητα των υλικών καθορίζονται από τον θεράποντα ιατρό. Οι παροχές του ΕΟΠΥΥ μεταβάλλονται με νεότερες αποφάσεις.