Σκλήρυνση κατά πλάκας και κύστη: πότε χρειάζεται αυτοκαθετηριασμός

Τα προβλήματα της κύστης είναι από τα πιο συχνά συμπτώματα της σκλήρυνσης κατά πλάκας. Είναι επίσης από εκείνα που οι περισσότεροι ντρέπονται να αναφέρουν — και από εκείνα που αντιμετωπίζονται καλύτερα, όταν αναφερθούν.

Αυτό το άρθρο εξηγεί τι συμβαίνει, γιατί κάποιοι γιατροί προτείνουν αυτοκαθετηριασμό και τι δικαιούστε από τον ΕΟΠΥΥ. Για τον ίδιο τον καθετηριασμό, δείτε τον πλήρη οδηγό για τους αυτολιπαινόμενους καθετήρες.

Γιατί η σκλήρυνση κατά πλάκας αγγίζει την κύστη

Η κύστη γεμίζει και αδειάζει με εντολές που ξεκινούν από τον εγκέφαλο και κατεβαίνουν μέσα από τον νωτιαίο μυελό. Η σκλήρυνση κατά πλάκας δημιουργεί βλάβες ακριβώς σε αυτές τις διαδρομές.

Το πού βρίσκονται οι βλάβες έχει σημασία. Βλάβες στον εγκέφαλο τείνουν να κάνουν την κύστη υπερδραστήρια. Βλάβες στον νωτιαίο μυελό συχνά προκαλούν συνδυασμό: η κύστη συσπάται ενώ ο σφιγκτήρας δεν χαλαρώνει. Επειδή στη σκλήρυνση κατά πλάκας οι βλάβες είναι πολλές και σε διαφορετικά σημεία, η εικόνα διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο — και μπορεί να αλλάζει με τα χρόνια.

Τα τρία προβλήματα που συναντάμε

Η κύστη που βιάζεται

Είναι το πιο συχνό. Επιτακτική ανάγκη για ούρηση, συχνουρία, νυκτουρία, και μερικές φορές διαφυγή ούρων πριν προλάβετε. Η πρώτη αντιμετώπιση είναι συνήθως φαρμακευτική.

Η κύστη που δεν αδειάζει

Ουρείτε, αλλά ένα μέρος των ούρων μένει μέσα. Μπορεί να νιώθετε ότι «δεν τελειώσατε», να έχετε αδύναμη ροή ή να χρειάζεται να σπρώξετε. Μπορεί όμως και να μη νιώθετε τίποτα.

Και τα δύο μαζί

Στη σκλήρυνση κατά πλάκας αυτός ο συνδυασμός είναι συχνός, και είναι το σημείο που ξεγελάει. Η κύστη που δεν αδειάζει καλά είναι ήδη μισογεμάτη — άρα γεμίζει γρήγορα και σας στέλνει ξανά στην τουαλέτα. Η συχνουρία μπορεί να είναι σύμπτωμα κύστης που δεν αδειάζει, όχι μόνο κύστης που βιάζεται.

Η κύστη που δεν αδειάζει καλά γεμίζει γρήγορα — γι' αυτό η συχνουρία δεν σημαίνει πάντα κύστη που βιάζεται.

Γιατί μετράει το υπόλειμμα

Γι' αυτό, πριν από οποιαδήποτε αγωγή, χρειάζεται μια απλή μέτρηση: πόσα ούρα μένουν στην κύστη μετά την ούρηση. Γίνεται με υπέρηχο μέσα σε λίγα λεπτά.

Η βρετανική συναίνεση για την κύστη στη σκλήρυνση κατά πλάκας βασίζει τη διαχείριση στους περισσότερους ανθρώπους σε αυτό ακριβώς: έλεγχος ούρων για λοίμωξη και μέτρηση του υπολείμματος. Αν το υπόλειμμα είναι σημαντικό, το φάρμακο για την υπερδραστήρια κύστη συνδυάζεται με διαλείποντα αυτοκαθετηριασμό.

Η λογική είναι απλή: το φάρμακο ηρεμεί την κύστη, ο καθετήρας την αδειάζει. Αν δοθεί μόνο το φάρμακο σε κύστη που ήδη δεν αδειάζει, το υπόλειμμα μπορεί να μεγαλώσει.

Πότε προτείνεται ο αυτοκαθετηριασμός

• Όταν το υπόλειμμα είναι σημαντικό — είναι η συχνότερη ένδειξη. Οι ανασκοπήσεις τον αναφέρουν ως προτιμώμενη λύση για την ατελή κένωση και την κατακράτηση στη σκλήρυνση κατά πλάκας.
• Όταν οι ουρολοιμώξεις επανέρχονται, γιατί τα ούρα που μένουν στην κύστη ευνοούν τα μικρόβια.
• Πριν από ενέσεις αλλαντικής τοξίνης στην κύστη. Οι ενέσεις ηρεμούν πολύ αποτελεσματικά την υπερδραστήρια κύστη, αλλά μετά από αυτές η κύστη μπορεί να μην αδειάζει μόνη της. Γι' αυτό ο γιατρός θα ελέγξει πρώτα αν μπορείτε να καθετηριαστείτε.

Τι γίνεται με τα νεφρά

Εδώ υπάρχει μια σημαντική διαφορά από άλλες παθήσεις. Σύμφωνα με ανασκόπηση στο Lancet Neurology, ο κίνδυνος βλάβης των νεφρών είναι πολύ μικρότερος σε αργά εξελισσόμενα νευρολογικά νοσήματα, όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας, απ' ό,τι στην κάκωση νωτιαίου μυελού ή στη δισχιδή ράχη.

Αυτό είναι καθησυχαστικό, αλλά δεν σημαίνει ότι η παρακολούθηση περισσεύει. Επειδή η νόσος εξελίσσεται, η συμπεριφορά της κύστης μπορεί να αλλάξει. Μετά από μια υποτροπή, ή αν τα συμπτώματα αλλάξουν, αξίζει νέα μέτρηση του υπολείμματος.

Τα πρακτικά εμπόδια — και πώς ξεπερνιούνται

Ο καθετηριασμός στη σκλήρυνση κατά πλάκας έχει δικές του δυσκολίες, που δεν τις συναντά κάποιος με άλλη πάθηση:

• Κόπωση: τέσσερις έως έξι καθετηριασμοί την ημέρα είναι κόπος. Ο έτοιμος προς χρήση καθετήρας, που δεν θέλει νερό ούτε αναμονή, κόβει βήματα.
• Μούδιασμα ή αδυναμία στα δάχτυλα, τρέμουλο: μετράει η λαβή του καθετήρα και το πόσο εύκολα ανοίγει η συσκευασία. Αξίζει να δοκιμάσετε πριν αγοράσετε ποσότητα.
• Θολή όραση: για τις γυναίκες, ένας καθρέφτης με λαβή βοηθά τις πρώτες εβδομάδες· με τον καιρό πολλές το κάνουν με την αφή.
• Σπαστικότητα στα πόδια: η στάση έχει σημασία. Κάποιοι καθετηριάζονται καθιστοί στην τουαλέτα, άλλοι στο αμαξίδιο ή στο κρεβάτι. Υπάρχει λύση για κάθε περίπτωση.

Οι έτοιμοι υδρόφιλοι καθετήρες, όπως η σειρά Actreen της B|Braun που διαθέτουμε, ανήκουν στην κατηγορία που αποζημιώνεται κανονικά από τον ΕΟΠΥΥ — και η επιλογή τους δεν μειώνει τα τεμάχια που δικαιούστε.

Τι δικαιούστε με τους κωδικούς G35–G37

Σύμφωνα με τον Πίνακα 12 του ΕΚΠΥ, όπως δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β' 5395/09.10.2025, για τη σκλήρυνση κατά πλάκας και τις άλλες απομυελινωτικές νόσους:

• Έως 150 καθετήρες τον μήνα.
• Διάρκεια γνωμάτευσης έως 6 μήνες.
• Αρχική γνωμάτευση από Ουρολόγο ή Φυσίατρο· ανανέωση και από Νευρολόγο, Παθολόγο ή Γενικό Ιατρό. Για όσους παρακολουθούνται ήδη τακτικά από νευρολόγο, αυτό γλιτώνει ένα ραντεβού σε κάθε ανανέωση.
• Συγχορηγούνται ουροσυλλέκτες: μίας χρήσης σε ίσο αριθμό με τους καθετήρες, ή πολλαπλών χρήσεων 10 τεμάχια τον μήνα.
• Ανώτατο μηνιαίο όριο δαπάνης 640 € για την κατηγορία.

Μια λεπτομέρεια που αξίζει να γνωρίζετε: ο ίδιος πίνακας δίνει επίσης 150 τεμάχια για τον κωδικό N31 (νευρογενής κύστη), αλλά με γνωμάτευση έως 3 μήνες. Με κωδικό G35 η ποσότητα είναι ίδια και η διάρκεια διπλάσια. Ποιος κωδικός θα γραφτεί είναι απόφαση του γιατρού· μπορείτε όμως να τον ρωτήσετε.

Τα νούμερα είναι από τον Πίνακα 12 του ΕΚΠΥ, ΦΕΚ Β' 5395/09.10.2025. Ο πίνακας ορίζει το μέγιστο — η γνωμάτευση γράφει το αναγκαίο.

Ολόκληρος ο πίνακας, ανά πάθηση, βρίσκεται στο άρθρο καθετήρες αυτοκαθετηριασμού και ΕΟΠΥΥ.

Αν μόλις ξεκινάτε

Η ιδέα του καθετήρα τρομάζει σχεδόν όλους την πρώτη φορά. Οι περισσότεροι άνθρωποι τον μαθαίνουν σε μία ή δύο συναντήσεις, και πολλοί λένε μετά ότι κοιμούνται καλύτερα, γιατί ξυπνούν λιγότερες φορές τη νύχτα.

Στο 2311 286 262 απαντάει νοσηλευτής. Μπορείτε να ρωτήσετε τι γράφει η γνωμάτευσή σας, αν η ποσότητα βγάζει νόημα ή ποιος καθετήρας ταιριάζει στα χέρια σας — ανεξάρτητα από το πού αγοράζετε τα υλικά σας. Η επίδειξη γίνεται στον χώρο σας, δωρεάν και πανελλαδικά.

Δοκιμάστε πρώτα — δωρεάν δείγμα Actreen

Ο σωστός καθετήρας κρίνεται στα χέρια σας, όχι στο χαρτί. Γι' αυτό σας στέλνουμε δωρεάν δείγμα να το δοκιμάσετε πριν αποφασίσετε.

Είμαστε συνεργάτες της B|Braun και στους καθετήρες δουλεύουμε τη σειρά Actreen: υδρόφιλοι, έτοιμοι λιπασμένοι, χωρίς ζελέ, χωρίς νερό, χωρίς αναμονή. Ανήκουν στην κατηγορία που αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ.

• Για άνδρες: Actreen Hi-Lite Cath Nelaton 41 cm, με ίσιο άκρο, σε διαμέτρους CH08 έως CH16 — και Actreen Hi-Lite Cath Tiemann 41 cm, με ελαφρώς κυρτό άκρο, για όταν το πέρασμα στο ύψος του προστάτη είναι δύσκολο.
• Για γυναίκες: Actreen Mini Cath 9 cm — μικρός, διακριτικός, χωράει σε τσέπη ή τσαντάκι.

${{products:88,92,83}}

Ζητήστε δωρεάν δείγμα με τη φόρμα παρακάτω. Γράψτε στο μήνυμα αν ο καθετήρας είναι για άνδρα, γυναίκα ή παιδί και, αν τη γνωρίζετε, τη διάμετρο (CH) που χρησιμοποιείτε. Αν δεν ξέρετε ποιο μέγεθος σας ταιριάζει, καλέστε στο 2311 286 262 — θα σας βοηθήσουμε να το βρείτε. Δείτε επίσης όλα τα δωρεάν δείγματα.

Πηγές

• Phé V, Chartier-Kastler E, Panicker JN. Management of neurogenic bladder in patients with multiple sclerosis. Nat Rev Urol 2016;13(5):275-88. doi:10.1038/nrurol.2016.53
• Fowler CJ, Panicker JN, Drake M, et al. A UK consensus on the management of the bladder in multiple sclerosis. Postgrad Med J 2009;85(1008):552-9. doi:10.1136/jnnp.2008.159178
• Panicker JN, Fowler CJ, Kessler TM. Lower urinary tract dysfunction in the neurological patient: clinical assessment and management. Lancet Neurol 2015;14(7):720-32. doi:10.1016/S1474-4422(15)00070-8
• Zanghì A, et al. Pharmacotherapeutic management of lower urinary tract symptoms in Multiple Sclerosis patients. Expert Opin Pharmacother 2020;21(12):1449-54. doi:10.1080/14656566.2020.1767068
• European Association of Urology. EAU Guidelines on Neuro-urology. uroweb.org
• Prieto JA, et al. Intermittent catheter techniques, strategies and designs. Cochrane Database Syst Rev 2021;10:CD006008. PubMed
• ΦΕΚ Β' 5395/09.10.2025, Απόφαση 287, Πίνακας 12 — Αναλώσιμο Υγειονομικό Υλικό, Καθετήρες / Ουροσυλλέκτες.

Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική γνωμάτευση. Η διάγνωση, η αγωγή, ο τύπος και η ποσότητα των υλικών καθορίζονται από τον θεράποντα ιατρό. Οι παροχές του ΕΟΠΥΥ μεταβάλλονται με νεότερες αποφάσεις.